Meaisínfhoghlaim

 Le hEoghan Mac Conaill Óig

San aoi-léacht dheireanach den seimeastar labhair Dr Eoin Hurrell leis an MSc i nGnó agus i dTeicneolaíocht an Eolais faoin meaisínfhoghlaim.

Eoghan1

Seans nár chuala sibh an focal ‘meaisínfhoghlaim’ riamh cheana, ach tá gach seans go raibh tionchar aige oraibh am éigin i ngan fhios daoibh féin.

Ar tharla sé riamh gur mhol Netflix scannán daoibh a bhí díreach ceart?

Ar éirigh le Amazon leabhair nua a thairiscint daoibh, a bhí ag teacht le bhur gcuid ábhar spéise féin?

An bhfuil aithne beaganín rómhaith ag Facebook oraibh?

Má tá, is amhlaidh go raibh teagmháil agaibh cheana féin leis an meaisínfhoghlaim.

Tá an mheaisínfhoghlaim i measc na bhforbairtí teicneolaíochta is úire dá bhfuil againn. Séard a dhéanann sí ná patrúin a aithint ar bhealach cliste i mbunachair mhóra sonraí. Nuair a aimsíonn ríomhairí patrúin i sonraí móra, is féidir leo a bheith ag foghlaim uathu, rud a fhagann go mbíonn an meaisín ag éirí níos cliste an t-am ar fad.

Eoghan2

Tá rochtain ag ríomhairí an lae inniu ar na bunachair sonraí is mó a cruthaíodh riamh – an bailiúchán is mó patrún a taifeadadh riamh. Gach curadach a rinneadh riamh ar Google, gach postáil a thaitín le daoine riamh ar Facebook, gach rud a ceannaíodh riamh ar Amazon, gach scannán ar breathnaíodh riamh air ar Netflix, gach focal a aistríodh riamh ar líne, nó fiú gach turas a rinneadh le treoracha ó Google Maps. Tá taifeadadh déanta orthu sin uilig agus dá mhéad sonraí ar féidir le ríomhaire anailís a dhéanamh orthu, is ea is fearr atá aithne aige orainn.

Tá seantaithí againn anois ar na tascanna is simplí a bhaineann leis an meaisínfhoghlaim, mar shampla na scannáin nó na táirgí a mholtar dúinn ar shuíomh idirlín (Bíonn tionchar ag moltaí meaisínfhoghlamtha ar aon trian de na díolacháin a dhéantar anois ar Amazon). Baineann Google úsaíd aisti le do chuardach a thuar:

Eoghan3

A fhad is a bhíonn muidne ag Googláil linn, tá tionscal na meaisínfhoghlama ag dul ó neart go neart, agus a chuid algartam ag éirí níos cruinne agus níos cliste i gcónaí.

Bhí Facebook agus Cambridge Analytica go mór i mbéal an phobail le déanaí toisc gur úsáideadh algartaim meaisínfhoghlama le hanailís a dhéanamh ar shonraí pearsanta úsáideoirí Facebook, chun próifíleanna a chrúthú dá bpearsantachtaí bunaithe ar na Cúig Thréith Mhóra Phearsantachta. Baineadh úsáid astu siúd le tionchar a imirt ar chinntí votála na n-úsáideoirí a bhí i gceist.

Tá Tesla agus gnólachtaí eile gluaisteán ag baint úsáid as an meaisínfhoghlaim chun gluaistéain gan tiománaithe a fhorbairt. Baintear úsáid as braiteoirí ar an ngluaistéain chun cuimhní digiteacha a chrúthú de na turais a dhéantar. Nuair a chuirtear sonraí GPS leis na cuimhní seo, cuirtear ar chumas an ghluaistéain a bhealach a aimsiú gan duine ar bith a bheith taobh thiar den roth stiúrtha.

I gcomhthéacs an chúraim sláinte, tá úsáid bainte as an meaisínfhoghlaim le hobráidí róbataice a dhéanamh, le diagnóis a dhéanamh ar ghalair agus le pacáistí cúram sláinte a mholadh don úsáideoir.

córas creidiúintí sóisialta á fhorbairt ag Rialtas na Síne, a bhaileoidh gach cineál eolais (m.sh. cúrsaí sóisialta, airgid, sláinte, taistil, coiriúlachta, srl.) faoi shaoránaigh na tíre le chéile in aon chóras amháin.  Bainfear úsáid as algartaim meaisínfhoghlama le hanailís a dhéanamh ar an mbunachar sonraí ollmhór seo, chun ‘rátáil iontaofachta’ a thabhairt do gach saoránach.  Beidh tionchar ag an rátáil iontaofachta seo ar an gcead a bheith acu ithe i mbialanna áirithe, iasachtaí a fháil ón mbanc, úsáid a bhaint as an gcóras iompair phoiblí nó taisteal thar lear.

Anuas air sin, meastar go mbeidh 47% de phoist sna Stáit Aontaithe i mbaol sna blianta amach romhainn mar gheall ar an uathoibriú a bhainfidh leis an meaisínfhoghlaim.

Agus fás ag teacht ar na bunachair sonraí atá ar fáil agus ar chumas na meaisínfhoghlama, tá fás ag teacht freisin ar an bhfeasacht atá againn ar na himpleachtaí eitice a bhaineann leis na teicneolaíochtaí seo. Chuige sin, tá an tAontas Eorpach ag seoladh an Rialacháin Ghinearálta maidir le Cosaint Sonraí (GDPR). Is rialacha nua éigeantacha iad seo maidir le bailiú agus próiseáil sonraí daoine. Tá go leor taighde ar siúl ag ollscoileanna anseo in Éirinn, go háirithe anseo in DCU ar an meaisínfhoghlaim agus ar na ceisteanna eitice a bhaineann léi.

Ardaíonn an mheaisínfhoghlaim go leor ceisteanna. Céard atá i ndán don mhargadh fostaíochta? Conas is féidir sonraí pearsanta an phobail a phróseáil ar bhealach eiticiúil? An linn féin na cinntí a dhéanann muid, nó an bhfuil coráis dhigiteacha ag imirt tionchar orainn i ngan fhios dúinn féin? Ar cheart dúinn glacadh leis an meaisínfhoghlaim, chun séirbhisí poiblí a fheabhsú? Conas is féidir feasacht a ardú faoin meaisínfhoghlaim mar chuid den chorás oideachais? Ar cheart dúinn tarraingt siar beaganín ó chuid de na teicneolachtaí seo?

Ba cheart go mbeadh sé soiléir daoibh ag an bpointe seo gur ábhar uilíoch é seo agus nach leis an ríomheolaíocht amháin a bhaineann sé. Mar a dúirt Olivier Klein, ceannaire na dteicneolaíochtaí úra in Amazon, le déanaí, “machine learning is the new normal”.

Geallaim daoibh go gcloisfidh sibh go leor eile faoin meaisínfhoghlaim sna míonna agus sna blianta amach romhainn.  Molaim daoibh súil a choinneáil ar an dul chun cinn a dhéanfar sa réimse seo, go háirithe mar gheall ar an dlúthbhaint atá aige le forbairt na hintleachta saorga.

Lean an obair atá ar siúl ag Dr Eoin Hurrell @eoinhurrell agus @CohortHQ.

Le hEoghan Mac Conaill Óig, léachtóir le Gnó in Fiontar & Scoil na Gaeilge. (eoghan.mcconalogue@dcu.ie nó @macconailloig ar Twitter)

Ag obair sna meáin chumarsáide

le Caoimhe Ní Chathail (Iar-mhac léinn)

Gaeilge & Iriseoireacht, DCU

Bhí me san idirbhliain nuair a chuala mé iomra ar an chúrsa ‘Gaeilge agus Iriseoireacht’ in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath agus bhí a fhios agam gur sin go díreach an cúrsa domsa. Slí bheatha sna meáin a bheith uaim, na meáin Ghaeilge go háirithe.

D’fhreastail mé ar Ghaelscoil agus ar Ghaelcholáiste i Leitir Ceanainn agus bhí dúil mhillteanach agam sa Ghaeilge agus achan rud a tháinig léi – cultúr, féiniúlacht, oidhreacht agus pobal.

Screen Shot 2018-03-08 at 16.07.53

I rith na trí bliana gur chaith mé in DCU, bhain mé sult go háirithe as na ranganna praiticiúla a bhí agam. Bhí réimse leathan ábhar mar chuid den chúrsa agus mhothaigh mé gur céim fhiúntach a bhí ann.

Ní amháin go raibh muid ag foghlaim faoi litríocht agus stair na Gaeilge ach bhí iriseoireacht á mhúineadh dúinn, inár dteanga féin.

Le post a fháil sna meáin áfach, tá níos mó ná obair an tseomra ranga de dhith. Bhí an t-ádh orm gur fhreastail mé ar DCU agus go raibh cuid mhór deiseanna praiticiúla ar fáil san ollscoil.

Bhí mé i mo bhall gníomhach den ‘Media Production Society’, agus buaicphointe de mo chuid ama in DCU ná an bhliain gur chaith mé mar cheann de bhainisteoirí DCUfm. Bhí an iliomad deiseanna againn ar an ollscoil a bheith cruthaitheach agus taithí fiúntach a fháil sula rachadh muid amach sa domhan mhór.

Is tréimhse ar dóigh é blianta na hollscoile triail a bhaint as rudaí úra agus glacadh le cibé deis a thagann i do threo. Rud amháin gur fhorbair mé féin agus mo chara Éadaoin Nic Mhuiris agus muid in DCU ná cainéail YouTube s’againn. Chuir muid tús le cainéal lán-Ghaeilge s’againn ‘Tusa Tube’ sa chéad bhliain agus d’éirigh linn clár teilifíse do pháistí ar TG4 a fháil mar gheall air. Is fiú an obair sa bhreis!

D’obair mé ar chlár Bhláthnaid Ní Chofaigh ar Raidió na Gaeltachta i rith na tríú bliana agus chaith mé ceithre mhí le linn an tsamhraidh ansin ag obair leo mar chuid de INTRA.

Is fáth ann féin é INTRA le freastal ar DCU. Tá luach ollmhór le taithí a fháil san áit oibre a bhaineann le do chúrsa. D’fhoghlaim mé cuid mhór faoi ghairm an raidió, d’fhorbair mé mo chuid scileanna, fuair mé deiseanna iontacha ar nós ‘Cormac ag a Cúig’ a chur i láthair agus fuair mé an deis scéalta daoine iontacha a insint.

Is am ciotach é an tréimhse roimh duit do chéad phost a aimsiú.

Rinne mé neart agallamh i rith an tsamhraidh sin agus d’éirigh liom dhá phost a fháil!

Go lánaimseartha, tá mé ag obair anois mar fhísiriseoir leis an suíomh nuachta meoneile.ie i mBéal Feirste. Fosta, is tuairisceoir mé do Nuacht TG4 agus RTÉ i nGaillimh agus i mBaile Átha Cliath nuair atá bearna sa sceideal acu. Don chuid is mó oibrím daofa ag an deireadh seachtaine agus is iontach an deis í. Bhí mé i gcónaí ag iarraidh seal a chaitheamh a bheith i mo thuairsceoir nuachta agus is iomaí scéal beag agus mór atá clúdaithe agam le bliain go leith!

Tá taithí leathan faighte agam le Meon Eile. Mar fhísiriseoir bíonn ort achan rud a dhéanamh – scéalta a aimsiú, ceamradóireacht a dhéanamh, agallaimh a chur, físeáin a chur in eagar agus scéalta a scríobh. I gCúige Uladh a bhím don chuid is mó agus ní bhíonn aon lá cosúil lena gcéile.

Tá pobal na Gaeilge ann, tá a fhios againn uilig sin go maith agus nach iontach an pobal é? Nach bhfuil an t-ádh dearg ormsa mar sin go mbíonn an deis agam am a chaitheamh i gcuideachta na ndaoine sin go rialta, ardán a thabhairt do scéalta s’acu agus a bheith mar chuid den tseirbhís chraoltóireachta gur throid siad ar a son?

Is iontach an rud é éagsúlacht na meán. Chomh maith leis an dá phríomh phost atá agam, bím le cloisteáil ar Raidió na Gaeltachta go minic, tá clár agam ar Raidió Fáilte, bím ag vlagáil do BBC Gaeilge agus bíonn an oiread deiseanna eile thart orm.

Sna meáin bíonn an post deacair, strusmhar, lán brú ach fosta bíonn sé éagsúil, bríomhar, spreagúil, corraitheach ….

Cá bhfios go díreach caidé atá romhaim. Ba bhreá liom tuilleadh cur i láthair agus léiriú a dhéanamh amach anseo ach tá mé ag baint sult as an turas faoi láthair. Is breá liom a bheith ag obair sna meáin agus beidh mé buíoch go deo as an taithí agus na deiseanna a bhí agam in DCU a thug go dtí an áit ina bhfuil mé inniu.

 

Ní chruinníonn cloch reatha caonach

Le hEoghan Mac Conaill Óig

An duine atá doicheallach roimh athruithe, an duine a chloíonn leis an seanrud céanna i gcónaí, an duine nach bhfuil sásta fás agus forbairt, ní fada a mhairfidh sé.  Sin a mhaígh an ceannaire airm neamhchloíte, Sun Tzu, ina leabhar iomráiteach, The Art of War, breis is 2000 bliain ó shin.

FullCircle1
Caife agus Sun Tzu

Cuireadh béim ar an tábhacht seo a bhaineann leis an tsolúbthacht agus leis an toilteanas athrú i bpíosa cainte faoin mbainistíocht straitéiseach a thug Dave Smyth, úinéir agus bunaitheoir Ebb & Flow Coffee agus Full Circle Roasters don rang MSc i nGnó agus i dTeicneolaíocht an Eolais le déanaí.

Bíonn pleananna straitéiseacha againn inár saol féin go minic.  I gcás Dave, mar shampla, roinnt blianta ó shin, bhí sé ag obair mar innealtóir sibhialta, ach ba é mian a chroí i gcónaí é go mbeadh sé féinfhostaithe lá breá éigin.  Nuair a thosaigh an cúlú eacnamaíochta, thapaigh Dave an deis filleadh ar an ollscoil agus céim mháistreachta a bhaint amach sa bhainistíocht ghnó.  Le linn na tréimhse sin, d’fhorbair Dave líonra a thug an misneach dó an sprioc sin a bhaint amach.  Thosaigh sé ag obair mar chomhairleoir gnó agus fuair sé conarthaí le comhlachtaí ar nós Microsoft.  Choinnigh sé a shúile agus a chluasa ar oscailt, agus nuair a tháinig deis aníos le gnó caife a bheith aige, bheartaigh sé dul sa tseans agus an deis a thapú.  Bhí a mhian bainte amach aige ar deireadh.  Bhí sé féinfhostaithe.  Mar a dúirt sé féin, bhí sé tar éis teacht Full Circle.

Inniu, tá an gnó ag plé le 12 díoltóir, ar nós Fallon & Byrne.  Tá siopa caife amháin aige agus ceann eile ar na bacáin.  Agus tá cáil bainte amach aige mar chomhairleoir do thionscnaimh nua eile atá ag iarraidh briseadh isteach sa mhargadh.  Cé na ceachtanna is féidir a fhoghlaim uaidh seo?

Ach an oiread lena scéal pearsanta, tá an tsolúbthacht agus an toilteanas athrú lárnach i scéal gnó Dave. Go luath sa scéal sin, bhí plean ag Dave agus ag a pháirtí gnó an dara siopa caife a oscailt, ach bhí orthu tarraingt amach nuair a chonacthas dóibh go raibh an plean ró-uaillmhianach róluath.  Thug sé seo orthu athbhreithniú a dhéanamh ar straitéis an ghnó agus ar an ráiteas misin a bhí acu.  Ba róstóirí iad ar an gcéad dul síos, agus bhraith siad gur cheart dóibh díriú air sin le linn na tréimhse tosaigh sin. Trí bheith ag díriú ar luach an ghnó ar an gcaoi sin, bhí siad in ann díriú ar chroí-láidreachtaí an chomhlachta a fhorbairt.

Agus tuiscint níos soiléire acu ar a ráiteas misin, thosaigh Dave agus a pháirtí ag tabhairt lámh chúnta dá gcuid iomaitheoirí. Bhí comhlachtaí nua ag teacht ar an margadh agus bhí comhairle agus treoir ag teastáil uathu. In ionad dul san iomaíocht leis na comhlachtaí nua seo, bheartaigh Dave agus a pháirtí cabhrú leo. Mar a duirt sé féin – a rising tide lifts all boats!

Is cosúil gurbh é an cinneadh ceart é. De réir mar a shín siadsan lámh chúnta i dtreo na n‑iomaitheoiri, bhí an cúnamh céanna ar fáil i gcónaí do Ebb & Flow agus do Full Circle Roasters nuair a bhí sé ag teastáil. Má bhí inneall róstala as feidhm, thángthas i gcabhair orthu. Má bhí léargas margaidh ag teastáil, bhí sé ar fáil. Ní haon ionadh é go bhfuil cultúr seo na cómhalartachta (reciprocity) tar éis dul chun sochair dóibh. Tá sé léirithe ag Tamir et al. (2011) tríd an scanadh néareolaíoch, go gcuireann an chómhalartacht le leibhéal an dopaimín san inchinn, rud a fhágann gur straitéis fhiúntach ghnó atá ann.

Síltear go minic gur ealaín dhorcha í an straitéis sa chaoi is gur beag duine a n-éiríonn leo tuiscint ná máistreacht a fháil uirthi.  Is trua le Henry Mintzberg, scoláire mór le rá ar chúrsaí straitéise, an bhéim a chuirtear go minic ar an mionanailís straitéiseach, agus ar a laghad aitheantais a thugtar don chruthaitheacht agus don tsolúbthacht. Maíonn seisean gur cheart don straitéis macalla a dhéanamh ar an ngnáthshaoil.  Is eiseamláir de seo é scéal Dave agus an rath atá ar Ebb & Flow agus ar Full Circle Roasters: is féidir linn ar fad a bheith ag athrú; is féidir linn ar fad díriú ar ár gcuid spriocanna agus is féidir linn ar fad tairbhe a bhaint as an gcómhalartacht.  Is féidir leis an ngnáthphobal agus le lucht an ghnó foghlaim uaidh seo.

FullCircle2.png
Dave Smyth agus cuid den MSc i nGnó agus i dTeicneolaíocht an Eolais

Lean an obair atá ar siúl ag Dave @daviesmyth 

Le hEoghan Mac Conaill Óig, léachtóir le Gnó in Fiontar agus Scoil na Gaeilge. (eoghan.mcconalogue@dcu.ie nó @macconailloig ar Twitter)

Suíomh nua dúchas.ie agus Bailiúchán Grianghraf seolta ag Joe McHugh T.D.

Sheol Príomh-Aoire an Rialtais agus Aire Stáit don Ghaeilge, don Ghaeltacht agus do na hOileáin, Joe McHugh T.D., suíomh athdheartha dúchas.ie agus leagan digitithe de Bhailiúchán Grianghraf Chnuasach Bhéaloideas Éireann ag ócáid i Leabharlann Náisiúnta na hÉireann ar an 26 Meán Fómhair.

Screen Shot 2017-10-17 at 16.49.22

Rinneadh suíomh nua a dhearadh le freastal ar na hacmhainní agus feidhmeanna breise a cuireadh le suíomh dúchas.ie ó seoladh den chéad uair ag deireadh 2013 é. Is é an Bailiúchán Grianghraf an acmhainn is déanaí a cuireadh leis an suíomh. Tá c.10,000 grianghraf ón gCnuasach digitithe, catalógaithe agus curtha ar fáil ar dúchas.ie. Baineann cuid mhaith de na grianghraif le tús an fichiú haois agus tá grianghraif ann a thóg idir ghrianghrafadóirí gairmiúla, bhailitheoirí Choimisiún Béaloideasa Éireann agus daoine eile. Tá na grianghraif rangaithe de réir 14 ábhar a chlúdaíonn féilte, toibreacha beannaithe, lonnaíocht, an pobal, cluichí & caithimh aimsire agus bailiú an bhéaloidis, ar ndóigh, agus go leor eile.

C016.01.00011

(Foinse: https://www.duchas.ie/en/cbeg/35581)

Tá obair an Choimisiúin le brath i ngrianghraif de scéalaithe mór le rá ar nós Seán Ó Conaill, Peig Sayers agus Tomás Ó Criomhthain. Chomh maith leis sin, tá bailiúchán breá grianghraf a thóg Michael J. Murphy le linn dó bheith ag bailiú béaloidis go háirithe i gCo. Aontroma, Ard Mhacha agus Lú. Cé gur fíor a rá go bhfuil béim ar leith ar shaol na tuaithe ní dhearnadh faillí i mbailte agus i gcathracha na tíre. Baineann formhór na ngrianghraf uirbeach le Baile Átha Cliath agus go háirithe le tionscnamh bailithe béaloidis a tharla i dtús na 1980idí. Tá taifead spéisiúil déanta de na daoine, de na háiteanna agus de ghnéithe éagsúla de shaol na hardchathrach.

Dr Katie Ní Loingsigh, Eagarthóir Taighde

 

MVP: FITFLICK AR CUAIRT AR AN MSC

image

Tá ciall faoi leith ag MVP (most valuable player) sa chispheil ach ní raibh Damilare Olowoniyi ó FitFlick.ie ag tagairt do laochra móra an spóirt, ar nós Lebron James nó Steph Curry, sa chur i láthair a rinne sé do mhic léinn an MSc i nGnó agus i dTeicneolaíocht an EolaisMinimum Viable Product, nó an íos-seirbhís gur féidir le comhlacht nua a chur ar fáil do chustaiméirí, a bhí i gceist aige agus é ag míniú bóthar fáis Fitflick. Rianaigh sé na castaí agus na ceisteanna éagsúla a raibh ar an gcomhlacht nua-bhunaithe plé leo agus iad ag iarraidh suíomh idirlín agus aipeanna a sholáthar don mhargadh. Mhínigh sé an tábhacht a bhaineann le heolas a bhailiú ó úsáideoirí agus an dóigh go n-úsáideann siad na sonraí seo le barrfheabhas a chur ar an tseirbhís, ar an dearadh agus, níos tábhachtaí fós, ar an tsamhail ghnó.

Cuireadh neart ceisteanna ar Damilare agus bhí sé soiléir go raibh dianmhachnamh déanta aige ar na deiseanna infheistíochta, maoinithe agus fiú bealaí éalaithe ón ngnólacht atá ann do bhunaitheoirí comhlachtaí dá leithéid. Mhol sé an oiliúint a fuair sé in Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath agus an tacaíocht a fuair sé le tús a chur leis an ngnólacht. Labhair sé go muiníneach faoi na deiseanna chomh maith leis na bagairtí ach bhí sé soiléir ón méid a bhí le rá aige, go bhfuil deis ann. Tá súil againn go mbeidh rath ar Fitflick agus beidh an dul chun cinn á leanúint go géar againn.

image (1)

Lean scéal na comhlachta ag @fitflick_., www.fitflick.ie

Le Dr Mairéad Nic Giolla Mhichíl, Ollamh Comhlach le Teicneolaíocht na Faisnéise &
Cathaoirleach ar an MSc i nGnó agus i dTeicneolaíocht an Eolais.

Déan teagmháil le Mairéad ag mairead.nicgiollamhichil@dcu.ie nó ag @1mngm ar Twitter